การวิจัย

การวิจัยของมหาวิทยาลัยขอนแก่น

จากวิสัยทัศน์ของมหาวิทยาลัยขอนแก่น คือ “มหาวิทยาลัยชั้นนำของโลก” ผนวกกับปณิธานและปรัชญาของมหาวิทยาลัยที่กำหนดให้ มหาวิทยาลัยขอนแก่นเป็น “ศูนย์รวมทางความคิด เป็นสติปัญญาของสังคม ยึดมั่นในความเป็นเลิศทางวิชาการ เป็นกลไกในการพัฒนาให้มีความเป็นเลิศทางวิชาการทุกสาขา”  จึงได้มีการจัดตั้งหน่วยงานที่ทำหน้าที่รับผิดชอบภารกิจด้านการวิจัยและการถ่ายทอดเทคโนโลยีขึ้นมาเป็นการเฉพาะ หลายหน่วยงาน  อาทิเช่น  สำนักบริหารการวิจัย  สำนักงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ศูนย์วิจัยเฉพาะทาง จำนวน 25 ศูนย์วิจัย  กลุ่มวิจัย จำนวน 20 กลุ่ม  และเพื่อเป็นการสนับสนุนและส่งเสริมการวิจัยให้แก่บุคลากรมหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้จัดให้มีการจัดตั้งกองทุนวิจัย 40 ปี มหาวิทยาลัยขอนแก่น และมีกองทุนอื่นๆอีกหลายกองทุน

นอกจากนี้ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้จัดตั้งหน่วยงานวิจัยร่วมกับหน่วยงานภายนอกทั้งภาครัฐและเอกชนอีกหลายหน่วยงาน ปัจจุบันมหาวิทยาลัยขอนแก่นมีความร่วมมือกับองค์กรระดับชาติและนานาชาติกว่า 160 หน่วยงาน จาก 25 ประเทศทั่วโลก โดยได้แลกเปลี่ยนนักศึกษา บุคลากร  เครื่องมือ ห้องทดลอง และองค์ความรู้ต่างๆ

ความโดดเด่นด้านการวิจัยของมหาวิทยาลัยขอนแก่น

 มหาวิทยาลัยขอนแก่นมีความโดดเด่นด้านการวิจัยดังนี้

  • การแพทย์ การสาธารณสุข และสุขภาพเขตร้อน
  • การเกษตรและระบบฟาร์มเขตร้อน (สัตวศาสตร์ พืชศาสตร์)
  • ความหลากหลายทางชีวภาพลุ่มน้ำโขง
  • ศิลปะ วัฒนธรรม และสังคมอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง
  • ธุรกิจ เศรษฐกิจ และการท่องเที่ยวอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง

ทิศทางการขับเคลื่อนงานวิจัยของมหาวิทยาลัยขอนแก่น

มหาวิทยาลัยขอนแก่นได้กำหนดทิศทางการวิจัย ประเด็นการวิจัยที่ชัดเจนทั้งประเด็นการวิจัยพื้นฐานเพื่อพัฒนาองค์ความรู้ใหม่ และการวิจัยประยุกต์ที่เป็นความสำคัญของพื้นที่และความเชี่ยวชาญของมหาวิทยาลัย การพัฒนานักวิจัยอย่างเป็นระบบตั้งแต่นักวิจัยใหม่ นักวิจัยรุ่นกลาง นักวิจัยอาวุโส การพัฒนาระบบกลไกสนับสนุน เครื่องมือวิจัยราคาแพง ศูนย์สัตว์ทดลอง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สำนักงานจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์   สำนักงานบริหารจัดการทรัพย์สินทางปัญญา การสนับสนุนการตีพิมพ์เผยแพร่ผลงานวิจัย

นอกจากนี้ ได้จัดให้มีหน่วยงานสนับสนุนด้านการถ่ายทอดเทคโนโลยี เช่น สถาบันยุทธศาสตร์  สำนักงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ศูนย์บริการวิชาการ  สำนักงานอุทยานวิทยาศาสตร์ ศูนย์ประสานงานเขตอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จากการดำเนินงานตามยุทธศาสตร์ด้านการวิจัย และการทุ่มเทในการทำงานของนักวิจัย เป็นระยะเวลา  กว่า 4 ทศวรรษ  ส่งให้ผลงานการศึกษาวิจัยของมหาวิทยาลัยขอนแก่น ปรากฏชัดเจน ทั้งในระดับชาติและนานาชาติ  โดยลงานวิจัยหลายเรื่องได้ถูกนำไปใช้ประโยชน์ในด้านต่างๆ  ดังนี้

การใช้ประโยชน์ด้านวิชาการ   การใช้ประโยชน์ด้านทรัพย์สินทางปัญญา และการใช้ประโยชน์เพื่อการพัฒนาชุมชน  โดยแบ่งออกเป็น  3 ระดับ คือ  การพัฒนาในระดับชนบท  การพัฒนาในระดับจังหวัด หรือภูมิภาค  และ การพัฒนาอุตสาหกรรม การพัฒนาประเทศ จำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องอาศัย องค์ความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี  ในฐานะที่ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้รับการประกาศแต่งตั้งให้เป็นมหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติ เมื่อปีพุทธศักราช 2553   การดำเนินภารกิจด้านการวิจัยจึงถือเป็นอีกหนึ่งภารกิจหลักที่สำคัญของมหาวิทยาลัยขอนแก่น สร้างนักวิจัยที่มีคุณธรรม และผลงานวิจัยที่มีคุณภาพ  ลบภาพงานวิจัยบนหิ้ง  และที่สำคัญ ประโยชน์จากการศึกษาค้นคว้าวิจัย ในแต่ละเรื่องนั้น ต้องสามารถตอบโจทย์ของสังคมได้อย่างแท้จริง

มหาวิทยาลัยขอนแก่นกำหนดทิศทางการวิจัยของมหาวิทยาลัย โดยสร้างความโดดเด่นด้านการวิจัยที่เป็นเอกลักษณ์ของมหาวิทยาลัยขอนแก่นให้เป็นศูนย์กลางการวิจัยของโลกในประเด็นดังต่อไปนี้

  • การแพทย์ การสาธารณสุข และสุขภาพเขตร้อน
  • อาหารและอาหารเพื่อสุขภาพ
  • การบริหารจัดการลุ่มน้ำแบบองค์รวม
  • คณิตศาสตร์ศึกษาและวิทยาศาสตร์ศึกษา
  • น้ำมันเชื้อเพลิงชีวภาพ
  • ความหลากหลายทางชีวภาพลุ่มน้ำโขง
  • ศิลปะ วัฒนธรรม และสังคมอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง
  • สมุนไพรไทยและผลิตภัณฑ์สุขภาพ
  • ธุรกิจ เศรษฐกิจ และการท่องเที่ยวอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง

โครงการมหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติ มหาวิทยาลัยขอนแก่นได้นำเสนอโครงการวิจัยมุ่งเป้า 6 คลัสเตอร์ ประกอบด้วย

  1. คลัสเตอร์วิจัยปัญหาสุขภาพจำเพาะในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง
  2. คลัสเตอร์วิจัยสินค้าอาหารและอาหารสุขภาพของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
  3. คลัสเตอร์การบริหารจัดการลุ่มน้ำแบบครบวงจร
  4. คลัสเตอร์วิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐาน
  5. คลัสเตอร์วิจัยน้ำมันเชื้อเพลิงชีวภาพ
  6. คลัสเตอร์วัสดุหน้าที่พิเศษขั้นสูง

หน่วยงานด้านการวิจัย

ศูนย์วิจัยเฉพาะทาง  จำนวน 31 ศูนย์วิจัยเฉพาะทาง

ศูนย์วิจัยเฉพาะทางกลุ่มวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (Science & Tech)

  1. ศูนย์วิจัยและพัฒนาพลังงานทดแทน
  2. ศูนย์วิจัยนาโนเทคโนโลยีบูรณาการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
  3. ศูนย์วิจัยปรับปรุงพันธุ์พืชเพื่อการเกษตรที่ยั่งยืน
  4. ศูนย์วิจัยและพัฒนาทรัพยากรอาหารสัตว์เขตร้อน
  5. ศูนย์วิจัยอนุกรมวิธานประยุกต์
  6. ศูนย์วิจัยด้านการจัดการสิ่งแวดล้อมและสารอันตราย
  7. ศูนย์วิจัยเครื่องจักรกลเกษตรและวิทยาการหลังการเก็บเกี่ยว
  8. ศูนย์วิจัยภูมิสารสนเทศเพื่อการพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
  9. ศูนย์วิจัยน้ำบาดาล
  10. ศูนย์วิจัยการหมักเพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร
  11. ศูนย์วิจัยและพัฒนาโครงสร้างมูลฐานอย่างยั่งยืน
  12. ศูนย์วิจัยเทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตรเพื่อเศรษฐกิจที่ยั่งยืน
  13. ศูนย์วิจัยเเละพัฒนาการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำแบบบูรณาการ
  14. ศูนย์เครือข่ายวิจัยและพัฒนาด้านการปรับปรุงพันธุ์สัตว์ (ไก่พื้นเมือง)
  15. ศูนย์วิจัยโปรตีนและโปรติโอมิกส์เพื่อการพาณิชย์และอุตสาหกรรม
  16.  ศูนย์วิจัยเคมีวัสดุ
  17. ศูนย์วิจัยอ้อยและน้ำตาลภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ศูนย์วิจัยเฉพาะทางกลุ่มวิทยาศาสตร์สุขภาพ (Health Science)

  1. ศูนย์ส่งเสริมคุณภาพชีวิตคนวัยแรงงาน
  2. ศูนย์วิจัยพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี
  3. ศูนย์วิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์สุขภาพจากสมุนไพร
  4. ศูนย์วิจัยและพัฒนาการตรวจวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการทางการแพทย์
  5. ศูนย์วิจัยโรคเมลิออยโดสิส
  6. ศูนย์วิจัยและบริการตรวจวินิจฉัยโรคติดเชื้อระบาดใหม่
  7. ศูนย์วิจัยผู้ป่วยปากแหว่งเพดานโหว่ฯภายใต้โครงการตะวันฉาย
  8. ศูนย์วิจัยและฝึกอบรมด้านเพศสภาวะและสุขภาพสตรี
  9. ศูนย์วิจัยพัฒนาการแพทย์ทางเลือกแบบบูรณาการ
  10. ศูนย์วิจัยปวดหลัง ปวดคอ ปวดข้ออื่นๆ และสมรรถนะของมนุษย์

ศูนย์วิจัยเฉพาะทางกลุ่มมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์  (Human & Social)

  1. ศูนย์วิจัยคณิตศาสตรศึกษา
  2. ศูนย์วิจัยท่องเที่ยวภูมิภาคลุ่มน้ำโขง
  3. ศูนย์วิจัยพหุลักษณ์สังคมลุ่มแม่น้ำโขง
  4. ศูนย์วิจัยธุรกิจและเศรษฐกิจอีสาน

กลุ่มวิจัยเฉพาะทาง มหาวิทยาลัยขอนแก่น จำนวน 40 กลุ่มวิจัย

คณะวิศวกรรมศาสตร์

คณะเกษตรศาสตร์

  • กลุ่มวิจัยการเพาะเลี้ยงและพัฒนาผลิตภัณฑ์ ไหมป่าและแมลงสำคัญทางเศรษฐกิจ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม
  • กลุ่มวิจัยการปรับปรุงถั่วลิสงและแก่นตะวันเพื่อคุณภาพเชิงอาหารสุขภาพ
  • กลุ่มวิจัยดินปัญหาในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
  • กลุ่มวิจัยเทคโนโลยีไบโอเซนซิ่งเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน
  • กลุ่มวิจัยโคนมทนร้อน
  • กลุ่มวิจัยการพัฒนาองค์ความรู้ทางด้านยางพาราในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
  • กลุ่มวิจัยการผลิตโคพื้นเมืองและกระบือเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและคุณภาพเนื้อ
  • กลุ่มวิจัยไม้ผลสำหรับภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

คณะแพทยศาสตร์

คณะเภสัชศาสตร์

  • กลุ่มวิจัยเมลาโทนิน
  • กลุ่มวิจัยฤทธิ์ทางยาของผลิตภัณฑ์ธรรมชาติโดยเทคโนโลยีชีวภาพทางเภสัชศาสตร์

คณะทันตแพทยศาสตร์

  • กลุ่มวิจัยและพัฒนาระบบประสาทมหาวิทยาลัยขอนแก่น
  • กลุ่มวิจัยโรคอักเสบเรื้อรังของช่องปากและโรคทางระบบที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพช่องปาก
  • กลุ่มวิจัยไบโอฟิล์ม

คณะเทคนิคการแพทย์

คณะวิทยาศาสตร์

  • กลุ่มวิจัยพันธุศาสตร์และพิษวิทยาสิ่งแวดล้อม
  • กลุ่มวิจัยข้าวทนเค็ม
  • กลุ่มวิจัยเคมีจากผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ

คณะเทคโนโลยี

  • กลุ่มวิจัยเพื่อการพัฒนากระบวนการผลิตไฮโดรเจนจากวัตถุดิบมวลชีวภาพโดยจุลินทรีย์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

คณะสัตวแพทยศาสตร์

  • กลุ่มวิจัยเทคโนโลยีการป้องกันโรคในปศุสัตว์
  • กลุ่มวิจัยสารพิษในปศุสัตว์และสัตว์น้ำ

คณะสาธารณสุขศาสตร์

  • กลุ่มวิจัยการป้องกันและควบคุมโรคเบาหวานในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์

คณะบริหารธุรกิจและการบัญชี

  • กลุ่มวิจัยการมีส่วนร่วมอย่างยั่งยืนในการรวมตัวกลุ่มประชาคมอาเซียน

คณะศึกษาศาสตร์

  • กลุ่มวิจัยนวัตกรรมและเทคโนโลยีทางปัญญา

วิทยาเขตหนองคาย

  • กลุ่มวิจัยเศรษฐกิจการค้าระหว่างประเทศอินโดจีน

 

ศูนย์วิจัยเพื่อความเป็นเลิศ

สนับสนุนโดยสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา ในส่วนของมหาวิทยาลัยขอนแก่นเข้าร่วมเป็นเครือข่ายมีจำนวนทั้งสิ้น 5 เครือข่าย ประกอบด้วย

  1. ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว คณะวิศวกรรมศาสตร์
  2. เครือข่ายโครงการพัฒนาบัณฑิตศึกษาและวิจัยด้านเทคโนโลยีชีวภาพเกษตร คณะเกษตรศาสตร์
  3. เครือข่ายโครงการพัฒนาบัณฑิตศึกษาและการวิจัยทางเคมี คณะวิทยาศาสตร์
  4. เครือข่ายศูนย์ความเป็นเลิศด้านคณิตศาสตร์ (CEM) คณะศึกษาศาสตร์
  5. เครือข่ายศูนย์ความเป็นเลิศแห่งชาติด้านการจัดการสิ่งแวดล้อมและของเสียอันตราย คณะวิศวกรรมศาสตร์

หน่วยงานที่สนับสนุนการวิจัย

  1. ศูนย์เครื่องมือวิจัย มข. 
  2. กองบริหารงานวิจัย
  3. ศูนย์สัตว์ทดลอง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
  4. สำนักงานจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์
  5. สำนักงานบริหารจัดการทรัพย์สินทางปัญญา
  6. สำนักงานอุทยานวิทยาศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น